Ynsanlar näme üçin aşyk bolýarlar? Aşyk bolmak beyninin haýsy böleklerini işjeňleşdirýär? Sizin pikirimizce Söýginiň syry nämede?
Aşyk bolmak, adamyň ewolýusiýa ösüşi bilen hökmany suratda bir baglanyşygy bolmaly. Yöne näme üçin akylsyz manysyz işleri etmek üçin beýle güýçli bir duygu bilen baş başa galýas?
Şeylede bolsa, bu soraglary diňe sungat işgärleri, ýazyjylar ýa-da filosoflar soramayar. Alymlar aşyk bolmagyň sebäplerini tapmak üçin asyrlar boýy gözleg işini alyp barýarlar.
Aşyk bolmak duýgusyny başdan geçireniňizde, bu işi ýerine ýetirýän batyr gahrymanyň ýüregimizdigini pikir edip bilersiňiz. O wagt sizi tolgonduran sizi sizden alyan zat ýürekmi ýogsa beýinmi?
______________________________________________________________--____
Jogap belki ikisi hem bolup biler. Indi aşyk bir beýnide nämeleriň bolup geçjekdigine ele alalyn. Aşyk bolmagyň köp sebäbini sanap bileris, olar her kişiden kişa üytgap bilyar. Şeýle-de bolsa, gözlegler ilkinji gören badyna aşyk bolmagy özüne çekiji bir düşünjanin iň ýokarda durýandygyny görkezýär. Geliň, bu düşünjäni hem ele alyp başlalyň.
Özüne çekijilik, ünsi we maksada gönükdirilen özüni alyp barşyň bir görnüşi hökmünde kesgitlenip bilner. Elbetde, görnüşleriň dowam etmegi üçin özüne çekijilik möhüm ähmiýete eýedir. Şonuň üçin özüne çekiji ýüz görenimizde hakyky lezzeti alýarys.
Aşyk bolmak beyninin haýsy böleklerini işjeňleşdirýär?
Beýni himiýasynyň seljermesi beýniniň belli bir lezzet we sylag sebitleriniň, esasanam orta orbitofrontal korteksiň, özüne çekiji adam ýüzleriniň görünmegi bilen hereket edýändigini görkezýär. Gulaga romantik gelmesede , adamlaryň beýnisi "gözüň daşarda" bolmak üçin niýetlenendir. Mundan başga-da, başga bir adamy özüne çekenimizi duýanymyzda, beýnimiz olara gönükdirilýär. Beýleki adamlara, hatda daşky görnüşimize, işimize we saglygymyza hem üns bermeýäris. Sebäbi biz aşyk bolup başladyk.
Söýgi diýlende dopamin ilki olup aklymyza gelse-de, has möhüm iki neýromodulýatory: oksitosini we vazopressini ýatlamak mümkin. Bu jübüt, köplenç baglanma we aragatnaşygy gurmak bilen baglanyşygy bilen tanalýar. Başgaça aýdylanda, oksitosin we vazopressin diňe bir romantik gatnaşyklarda däl, eýsem terbiýeçilerimiz yagny ene atamyz bilen gatnaşyklarda-da möhüm rol oýnaýar. Şeýle hem, baglanyşyk gurlanda, esasanam orgazm, dogluş we ene süýdi bilen iýmitlendirmek ýaly tejribelerde we temamyz bilen baglanyşykly romantik gatnaşyklarda köp bölünüp cykyar.
Rutgers uniwersitetinden Helen Fişeriň pikiriçe, söýginiň başlangyç döwründe dopamin we PEA derejesi iň ýokary derejä çykýar. Bu döwürden soň bu himiki maddalaryň derejesiniň näme üçin peselýändigi belli däl. Yöne munuň sebäbi beýniniň öz dermanlaryny öndürmek üçin bir hili çydamlylygy döredendigi sebäpli bolup biler. Iň soňunda olary adaty derejeden has ýokary derejede öndürmegi bes edip biler. Käbir adamlaryň özlerini köne aýdym bolan
İNDİ TOLGUNMA GUTARDY sözlerindaki yaly duymaklary hemişe täze söýgi gatnaşyklaryny gözleýän ýaly duýmagynyň sebäbi bolup biler. Bu kişiler bir gün özlerine sonsuza cenli yetjek derejede PEA -ny üpjün etjek ideal yan yoldaş tapjakdyklary baradaky yalana ynanyarlar.
Aşyk bolmagyň sebäpleri barada ylmy dünýä tarapyndan öňe sürlen gyzykly teoriýalar bar. Olaryň birinjisi, Söygünün baglanyşyk nokadynyň kellesiniň süňkünde bolandygyny aýdýar. Häzirki wagtda bio-antropologiýada işleýän köp gözlegçiniň pikiriçe, kelle süňküniň galyňlygy adam görnüşlerini üýtgedip, ewolýusiýa zerurlygyny döretdi. Adamlar iki aýakda ýöräp başlanda, iki ayak arasyndaky sünklerin görnüşi hem üýtgäp başlady. Bu üýtgeşiklik bilen adamlar indi kiçi bäbekleri dogurmaly boldular. Yogsam, bäbekleriň kelleleri çaga kanalyndan geçip bilmezdi.
Gysgaça aýdanyňda, adam iki ayak arasynyn gysylmagy bäbekleriň has kiçi wagty, heniz ulalmanka dogulmasyny üpjün etdi. Oýlanyp görüň, köp haýwanlar nesilleri dünýä inenden soň özleri hakda alada edip özleri başyny carap bilerler. Yöne adam çagasy dünýä inenden soň, birneme kömege mätäç.
Ynsanlar kämillik we ulalmagyň köpüsini ene garnynyn daşynda tamamlaýarlar. Bu hakykatdanam iki möhüm ösüşi getirdi. Birinjiden, adamlar ösüşiniň köpüsini ýatgynyň daşynda tamamlaýandyklary sebäpli, adam kellesiniň beýleki süýdemdirijilerden has uly bolmagyna sebäp boldy. Ikinjiden, çaga ideg etmek we terbiýelemek ene-atalar üçin uly wepalylygy we kynçylyklary aňladýar. “Perspektiv on Psychological Science” zurnalynda çap edilen gözlegiň netijesine görä, bu ýerdäki söýgi ene-atanyň we çaganyň arasyndaky baglanyşyk guraly hökmünde çykyş edýär. Bu goşundy guralynyň üsti bilen ene-atalar çagalaryna zerur kömegi we wepalylygy söygüni görkezýärler.
Şeýle-de bolsa, bu goşulma meselesi söýgi hakda hemme zady düşündirmek üçin ýeterlik däl. Adamlaryň näme üçin aşyk bolýandyklary baradaky soraga jogap tapmak üçin şuňa meňzeş görnüşlere seretmek hem mümkin. Söýgi barada aýdylanda, adamyň özüni alyp barşy maýmynlara ýa-da şimpanzelere garanyňda sycanlara meňzeýär. Bu syçanlar tebigatda yeke yoldaşly haýwan görnüşleriniň biridir we çagalary ene-atalary tarapyndan terbiýeleýärler.
Bu, söýgi hakda syçanlardan öwrenmeli zatlarymyzyň köpdügini görkezýär. Santa Klara uniwersitetiniň newrologiýa ylymlarynyň professory Don Vaan: "Sycanlaryn hakyky söýgini näderejede aňsatlaşdyrýandygyny göreniňizde geň galmak mümkin däl" -diýdi. Oksitosiniň we vazopressiniň bölünip çykmagy, ilkinji nobatda özünden başga birine çuňňur we romantik duýgulary duýmak üçin jogapkärdir öýdülýär. Bu gormonlar sycanlara goşmaca berilende, sycanlar yan yoldaşlaryny ýatdan çykarýarlar we önüne gelen her sycan bilen bile bolup başlayarlar. Gysgaça aýdylanda, bu iki gudratly gormon sycanlardan ayyrlanda, "ölüm bizi ayyryanca " jümlesi ýalana öwrülýär. Şeýle-de bolsa, bu gormony ynsanlarda öçürmek we ony yzyna getirmek aňsat däldigi sebäpli, munuň nähili täsir etjekdigi belli däl. Emma romantiki duýgularymyzda oksitosin we vasopressin gormonlarynyň hem uly rol oýnaýandygy şübhesizdir.
Söýgi üçin başga bir ylmy düşündiriş, söýginiň we yeke yoldaşlygyn esasy sebäbi erkekleriň öz bäbeklerini öldürmeginiň öňüni almakdyr. Bu gaty gyzykly teoriýa, Milli Ylymlar akademiýasynyň bir neşirinde çap edildi. Aýal maýmynyň çagasy bolanda, erkek maýmynyň aladasyny edip bilmez, sebäbi ol bütin gün çagasyna ideg etmeli bolyar. Şonuň üçin erkek maýmynlar çagalaryny öldürýärler we önküje durmuşyna dolanmaga synanyşýarlar. Şeýle-de bolsa, jandaryň öz görnüşüni öldürmesi uzak möhletli köpeliş üstünlügi tarapyndan gaty manysyzdyr.. Şeýlelik bilen maýmynlar çagalaryny öldürmekden gaça durup, söýgi ukybyny artdyrdylar. Şeýlelik bilen, erkek maýmyn çagasyny we ýoldaşyny gowy görse olary söyse, enäni we çagany terk etmek, ikisini ýa-da birini öldürmek islemez.
Bu teoriýalaryň hemmesinden, söýginiň köplenç iki adamy bilelikde terbiýelemegiň usulydygy düşnüklidir. Şeýle-de bolsa, söýginiň beýnimize nähili täsir edýändigi barada henizem köp jogap ýokdyr. “The Independent” neşirinde çap edilen makalada söygü adamyň içindaki öldürmek islegi sebapli dörändigi aýdylýar. Şoňa görä adamlar birek-biregi öldürmek islegini beýleki süýdemdirijilerden 6 esse köp duýýarlar. Bu gaty ýokary. Beýleki tarapdan, adamlar ösen dil ukyby we süýdemdirijilerdäki iň ösen beýni bolan janly görnüşlerdir. Beýniniň bu goşmaça giňişligi adamlary duýgularyny has çuňňur duýmaga we käte durmuşda ýaşamaga itergi beryar.
DURMUŞUNUZDA ŞEYLE BİRİNE AŞYK BOLUN WELİN BİR OGURT SUWYNY BİR DÖWÜM ÇÖREGİNİ SİZİN BİLEN PAYLAŞSIN. ŞEYLE BİRİNE AŞYK BOLUN WELİN
Söýginiň iň owadan görnüşini size yaşatsyn
Her gün eliňizi açyp Hudaya
Onu size berenligi üçin doga edin siz Soňky demiňize çenli Demini ýüzüňizde duýuň.
https://youtu.be/TulM8065BG0
Yorumlar
Yorum Gönder