BEYİK ZEHİN DENİ TAYY BOLMAYAN ADAM. LEONARDO DA VİNCİ.

 5 asyr bari onun yaly akyldar onun yaly zehinli onun yaly başarnykly hiç kim bu dünya gelen daldir.

Ol 1452njı yylyn 15nji aprelinde Fransiyada eneden doğulyar.  O barada şulary aytsam belki tanarsynyzam. Ol astranom binagar, oylap tapyjy matematikçi, anatomiyacy, sazanda, heýkeltaraş filazof suratkeş yazyjy. Onyn İn meşhur dünya belli eserleri

Vitruvius Adamıy Mona lisa Sonky agşamlyk nahary  yaly dürli gözlegleri we oylap tapyşlary bilen tanalyan dünyanin gelmiş geçmiş in uly suratkeşi  we zehini Leonardo da Vinci Onun hakyky ady  Leonardo di ser Piero da Vinci.

Bu zehin barada sagatlarça aytsanaz azdyr. Bu gün Bu zehinin durmuşy we eden işleri barada aydayyn.

 

Anyk subutnamalr bolmasada leonardonyn ejesi Katerinanyn kakasy Pieranyn eyeçiligdaki Orta gündogarly guldygy çak edilyar. Kakasy leonardonyn doglan yyly Albiera atly ilkinji ayalyna öylenyar. Leonardo bäbek wagty ejesi tarapyndan ideg edilipdi we ejesi başga birine  durmuşa çykyp gonşy oba göcdüler,  kakasynyň ka wagtlar gelip gityan enesinin yagny mamasynyn öyünde yaşamağa başlady. Wagtal-wagtal Florensiýa kakasynyň öýüne gidýärdi. Kakasynyň ilkinji aýalyndan çagasy bolmansoň, maşgala kabul edildi, ýöne atasy yagny kakasynyn dogany Françeskodan başga hiç kimden mahir söýgi almady.  Ol 1466yylynda Floransiya gitdi.

Nikasyz çagalara uniwersitetde okamak gadagan edilendigi sebäpli, uniwersitetde okamaga mümkinçiligi ýokdy. Kakasy Leonardonyň suratlaryny şol döwrüň meşhur suratkeşi we heýkeltaraşy Andrea del Verroçioga görkezeninde, Verroçio ony şägirt edip yanyna aldy.

Ussahanada dine bir surat cekmegi dal eýsem lira çalmagy hem öwrendi. Ol hakykatdanam gowy gaty gowy çalyardy.  OL 1490 1495NJI YYLLARDA eden işlerini we çyzuwlaryny depdere bellik etmegİ endik edinyar.

Ynsanlyk taryhyndaky ın meşhur suratlaryndan biri bolan Mona lisa üçin 1503nji yylda işlap başlanlygy bilinyar. Bu suraty gutaranyndan sonra hiç yanyndan ayyrmandyr bütün gezelençlerinde yanynda akidipdir. 150-nji yylda kakasy yogalanyndan sonra Floransaya gelmeli boldy. Miras almak hukugy üçin doganlary bilen göreşdi, ýöne eden tagallalary netijesizdi. Şeýle-de bolsa, söýgüli atasy ähli baýlygyny ona berdi. Leonardo 1506njy yylda bir Lombardiya aristokratyn ogly bolan KONT FRANCESCO MELZE bilen tanyşdy. Melzi durmuşynyn galan pursatlaryny onun in gowy okuwcysy we in yakyny boldy. 1513-1516-njy ýyllar aralygynda Rimde ýaşady we Rim papasy üçin döredilen dürli taslamalara gatnaşypdyr. Anatomiýada we fiziologiýada işlemegini dowam etdirdi, ýöne Rim papasy oňa jesetlerin üsdünde işlemegi gadagan etdi. Patyşa Fransis I-den Fransiýanyň baş suratkeşi, injineri we binagäri bolmak  üçin gelen çakylygyny aldy. Leonardo uly hayranlyk duyyan Patyşa onun yanyna yygy yygydan oturmağa gelerdi. Sag eli ysmaz bolanyndan sonra Leonardo da vinci in köp ylmy işlerin üsdünde işledi. Bu zehinli adam hiç özüni elletmeği yagny elleşmegi halamayardy. Agirt suratkeşin FRİJİT bolanlygy yagny Jynsy islege sowuksala garamak hassalagy barlygy bilindi. Bilinmeyan bir kişi tarapdan hem  leonardony gomoseksual yagny gey diyip diyip hem günakarlenipdir. We floransadaky gije garagullary tarapyndan bu sepaden birnaçe wagtlap yzarlanypdyr.

________________________________________________________________-

 

Leonardo da vincinin ynsan bedeninin üsdünde geçiren gözlegleri.

 

Leonardonyň adam bedeni baradaky biliminiň düybüni , şekil eskizlerini öwrenmek bolupdyr. Ynsany mümkin boldugyça janly we bütün hereketleri hakykata yakyn yagdayda cyzmak üçin daşky görnüşi yeterli görmandir bedenin içinide görmek sünklerin myşsalaryn we bogunlaryyn biri-birine bolan gatnaşyklaryny öwrenmek isledi. Anatomiya gözlegleri gitdigiçe köp wagtyny sarp etdigi ayry bir gyzyklanma yagdayyna gelendir.

Yany videomyzyn başynda Leonardo eden işlerini  wecyzuwlaryny depdere bellik edyardi diyip. Leonardonyn yezan depderleri günümizde Britsh Library we Victoria Albert müzeyinde saklanmakdadyr. Yöne onun depderlirinin biri 20njı 21njı asyryn in uly zahinlerinin birinin elinde bardyr. Leonardonun Codex Hammer atly bellik depderi Bill Gates tarapyndan 30,8 milyon dallara satyn alyndy. Bu 72 sahypalyk depderde asman name üçşn mawy renkde ayyn parlaklygy we suwun hereketinin işleyişi we başgada birnaçe ylmy tema yer almakdadyr.

 

 İndi sizlere mona lisa eseri we sonky agşamlyk nahary atly eserlerinin üsdünde durup gecelin.

Mona lisa

Mona lisanyn sag gözünde L we V harpynyn barlygy orta cykdy Bu harplary tapan Silvano vincenti Leonardo bu harplary name ucın bu gözün içine yerleşdirdi o barada bolsa anyk bir maglumat yokdur diydi. Mona lisa eseri 500 yylda 2 sapar ogurlandy bir sapar bolsa kislota bilen yok etmage synanyşdylar.  Leonardo yazgylarynyn ogurlanmasyndan we okunmagyndan gorkup yazgylaryny tersden yazyardy. Mona lisanyn arkasyndaky köprünin aşagynda sanlaryn barlygyny orta cykarypdyrlar o sanlary has hem durulanynda 72 sanynyn barlygyny göryaris.

 

Leonardonyn yanynda işlemage başlan onun okuwcysy bolan Melzi kamillik yaşyna gelende gaty yaramaz biri bolupdy Leonardo ona Salai yagny kiçi şeytan lakamyny dakyar. Köp kişa göra Salai leonardonyn okuwçysy, ylham çeşmesi, söygülisi yada üçüside birdandy.Salai birnaçe portrede cyzan Leonardo  onun bilen bir gatnaşyk içinde bolup bilermidi. Meselem bile Leonardo bilen Salainin yer alan bu suraty name üçin cyzylanlygy bilinmeyar. Meselem Salainin yeke özü cyzylan bu eseri tasin syrlary içinda saklayan bolup biler.

Hawwa edil pikir edişimiz yalyda boldy. Portredi mona lisa portredi bilen deneşdireninde burun enek yüz ölçegleri gülüüşi ynanyp bolmajak derejede bir birine menzeşdi. Salaini in ajayyp surat bilen yaşatmalydy We leonardonyn Salaiye ona beren hormatyny görkezmelidi.  Bu eserin ady Salai bolmazdy sebabi bu lakamy bilyan adam köpdi. Munun yerin emenin kiçi şeytanym manysyna gelen MONSALAİ kodlap MONALİSA diyip tazeden atlandyrdy.

Portredi gapdalyndan ayna görnüşinde seredenimizde bolsa Bir tasin gorkuly birzadyn barlygyny görüp bileris.

 Sonky agşamlyk nahary

Bu surat geçmişdede we günümizdede hemmelerin ümsüni özüne cekyandir. Bu surat 1495-1498njı yyllarda tuvala yagny portret hökmünde dalde diwara çekilendir.  Leonardo bu eseri milanda yerleşyan MARİA DELLA GRAZİE monastyrynyň nahar iyilyan otagynda cekipdi.  Ynanja göra İsa rimli esgerler tarapyndan tutulmazyndan 1 gün ön resullary bilen iyen sonky agşamlyk naharyny anlatmaktadyr.

Bu suratda İsanyn boynunun eğik bolmasynyn sebabi stoldaky bir kişi bir dönük sebap bolyandyr. Hz İsa resullary garynlaryny doyuranyndan sonra olara şu sözü diyyar. DOGRYNY AYTSAM SİZE ŞUNY DİYMEK İSLEYAN ARANYZDAN BİRİ MENİ ELE BERMEK İSLEYAR. Bu sözlerden sonra hemmelerin hayran galyanlygyny görüp bilersiniz. Çünki bu aralarynda bir dönük bar diymekdi. Saçak başyndakylar muna hiç many cykaryp bilmandiler. Suratda peter elinde pycak bilen gaty gaharly yagday dur. Resullaryn arasyndaky ady Meryem diyilip bilinyan kişi boynuny eğyar.

Hayranlyk bilen bakan judasa bakanynyzda sag elindaki puly görüp bilersiniz.Rimliler ona Hz İsa dönüklik etmeği üçin beren bolup bilerler. Judasyn dönükligini bildiryan başga bir yagdayda bar. Hz isa kasesine sag elini uzadan wagty Judanyn hem elini uzadanyny görüp bilersiniz. Bu gaty uly bir hormat goymadygynyn alamatydyr. Elinde bycagu tutan kişini yagny Peteri dönük hökmünde görüp bilersiniz Emma bu AZİZ PETER HZ isanyn goragçy dosdy in ynanyan dosdy. Peter bu yerde sana kim dönüklik edip biler ayt hany mana diyen yaly seretmekdedir.

İndi surata üns bilen seredin Hz isa bilen MEryemin  bir birine sazlaşykly bir yagdayda duranlygyny görüp bilersiniz. Üsdündaki eşikleri ve bakyşlarynyn hemmesi bir birine sazlaşyklydyr. Bulary bir birine yakynlaşdyranymyzda ajayyp bir sazlaşyk içinde bolyarlar. Ellerinin bir birinin üsdüne gelmesi. Meryemin başyny Hz isanyn eğnine goymasy, eşiklerinin bir birini tamamlamagy kemsiz yagdayda bir birine sazlaşyarlar.

Hz isany gönü merkeze alan Leonardo matematikany söyyan bir zehindi ol eserlerinde matematikany hem ulanyp deni tayy bolmayan eserler döretdi.  Leonardo eserlerinde ayna usulyny hem köp ulanypdur. Bu usul suratlary başga ölçegde görmegimize sebap bolyar.  Leonardonyn eserlerini ayna usuly bilen bir birinin üsdüne getirenimizde başga suratyn döranligini göreris. Bu usul bilen Sonky agşamlyk nahary eserine ünslije seredenimizde Leonardo hem bu suratda özüne yer berenligini görüp bileris. Bu suratda in gorkynjy bolsa gizlenen başga bir zat bar. Şeytany bir zat. Ellerini ika gapdala acyp şahlary görünyan birini göryaris.

Bu suratda başga bir syrlaryn biride suratdaky resullaryn ellerini we iyen çöreklerini notanyn 5 cyzgysyny cyzyp nokatlary goyanmyzda bir saz orta cykyar. Yöne has takyk öwrenmegimiz üçin Leonardonyn yazgylaryny sağdan çepe yazyanlygyny yadymyza salalyn we tersine seredenimizde bu 48 sekuntlyk saz dörandir.

Leonardo da vinci Beyik akyldar zehin deni tayy bolmayan adam. 1519njy yylyn 2 mayynda Öldü. Onun mazary Saint Florentin Buthanasynda yerleşyar.

SEREDİP GÖRMEYANLERDEN GÜRLAP DİNLEMEYANLERDEN ELLAP O DUYGYNY DUYMAYANLARDAN UZAK DURYN. DURMUŞDA DOYMAGY BİLMEYAN BİR BİLESİGELJİLİK İÇİNDE BOL WE ÜZNÜKSİZ ÖWRENMEK ÜÇİN MYDAMA GÖZLEGDE BOL. NAME ETJEGİNİ GOWY BİLYAN BOLSAN GİDİP ONY ETMEGİN NAME MANYSY BAR? BAŞGA ZATLAR ET HAS GOWY BOLAR. LEONARDO DA VİNCİ.